„Gleba i przyjaciele” – sztuka w dialogu z ziemią

Czego możemy nauczyć się od roślin? Czy uważne spojrzenie na glebę może zmienić nasze rozumienie świata i miejsca człowieka w ekosystemie? Na te pytania odpowiada wystawa „Gleba i przyjaciele”, interdyscyplinarny projekt artystyczno-badawczy przygotowany we współpracy Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie oraz Miejskiej Galerii Sztuki PLATO w Ostrawie.

Projekt obejmuje dwie wystawy zbiorowe, rezydencje artystyczne, program publiczny oraz działania w przestrzeni. Obie instytucje od lat badają styki sztuki i ekologii – Zamek Ujazdowski poprzez aktywności w otoczeniu parku i warszawskiej skarpy, PLATO poprzez rozwój własnego ogrodu permakulturowego. „Gleba i przyjaciele” rozwija te inicjatywy, oferując refleksję nad sztuką jako przestrzenią spotkania z naturą i praktykami troski o nią.

Gleba – zapomniana bohaterka życia

W epoce przemysłowej gleba była traktowana jako coś oczywistego, niewidzialnego, a nawet „brudnego”. Dziś wiemy, że to pulsujący życiem ekosystem – przestrzeń aktywności milionów organizmów, fundament wszelkiej egzystencji. To właśnie gleba stała się punktem wyjścia dla artystów i kuratorek wystawy. Zwracają one uwagę na konsekwencje złego zarządzania tym zasobem i oddają głos „przyjaciołom gleby” – ludziom i bytom pozaludzkim, które tworzą i podtrzymują ziemskie życie.

Perspektywa gleby

Patrząc na świat z punktu widzenia gleby, czas nabiera innej miary. Uformowanie się jednego centymetra jej warstwy trwa tyle, co długość ludzkiego paznokcia w dziejach – około pięciu stuleci. Artyści obecni na wystawie zachęcają, by wyjść poza ludzką optykę i wsłuchać się w rytmy natury. Gleba, choć często uznawana za milczącą, ma swoje historie, a rośliny – jak przekonują twórcy – potrafią być doskonałymi opowiadaczkami.

Sztuka, ekologia i wspólnota

„Gleba i przyjaciele” to zaproszenie do współodczuwania i wspólnego doświadczania świata. Prace prezentowane na wystawie eksplorują splątane relacje ludzi, roślin i organizmów nieludzkich. Pokazują, że sztuka może być nie tylko komentarzem, ale też praktyką troski, bliską uprawie ziemi czy tworzeniu warunków do życia.

Wystawa jest dostępna dla publiczności od 27 czerwca do 26 października 2025 roku, czynna we wtorki–niedziele (11:00–19:00), a w czwartki do godziny 20:00.