„Demony” Natalki Worożbyt otworzą 11. Ukraina! Festiwal Filmowy, który 2 listopada rozpocznie się w Warszawie. W programie znalazły się m.in. „Ślady”, ukraiński kandydat do Oscara, oraz nagradzane w Toronto i Odessie „Za zwycięstwo!” Walentyna Wasjanowicza. Podczas gali zamknięcia 8 listopada polsko-ukraiński zespół Dagadana zagra do niemego filmu Ołeksandra Dowżenki „Teczka kuriera dyplomatycznego”.
Walka o nagrody
O nagrody powalczy w tym roku 8 filmów fabularnych, 9 dokumentów i 23 krótkie metraże. Wybrano je spośród około 150 zgłoszeń, a o werdykcie zdecyduje profesjonalne jury złożone z polskich i ukraińskich twórców. Zwycięzcy otrzymają nagrody pieniężne.
„Demony” na otwarcie
Festiwal rozpocznie się od niezwykłej, balansującej między realizmem a fantastyką historii. „Demony” Natalki Worożbyt zabierają widzów do burzliwych lat po upadku Związku Radzieckiego. Nina, charyzmatyczna mieszkanka Połtawy, przygarnia bezdomnego rosyjskiego włóczęgę podającego się za pisarza. Liczy na początek wspólnego życia, ale szybko odkrywa, że zamieszkiwana przez czarownice i duchy kraina skrywa znacznie więcej, niż mogłoby się wydawać. Film miał światową premierę w konkursie Cineasti del Presente festiwalu w Locarno.
W roli Niny występuje Rusłana Pysanka, doskonale znana polskiej publiczności jako Horpyna z „Ogniem i mieczem” Jerzego Hoffmana. Aktorka zmarła w lipcu 2022 roku, kiedy prace nad filmem jeszcze trwały. Mimo to twórcy dokończyli film, pozostając wierni pierwotnej wizji reżyserki.
Wasjanowicz i początki Dowżenki
W tegorocznym programie szczególne miejsce zajmuje twórczość Walentyna Wasjanowicza. W konkursie fabularnym znalazł się jego najnowszy film „Za zwycięstwo!”, zdobywca Platform Award w Toronto, Złotego Diuka dla najlepszego ukraińskiego filmu fabularnego i nagrody FIPRESCI w Odessie. Publiczność zobaczy także wcześniejsze dzieła reżysera, w tym „Atlantydę”, laureata głównej nagrody 4. Ukraina! Festiwalu Filmowego. Jak wyglądały początki kariery człowieka, który miał zostać ojcem ukraińskiego kina? Odpowiedzi szuka Kostiantyn Konowałow w filmie „Dowżenko. Pierwsze spojrzenie”. To historia młodego artysty, który dopiero szuka własnego języka i próbuje odnaleźć się w świecie sowieckiego kina.
Perspektywy rzadko obecne w opowieściach o wojnie
W programie nie zabraknie historii pokazujących współczesną Ukrainę z perspektywy doświadczeń często nieobecnych w głównym nurcie opowieści o wojnie. „Rzadko budzę się śniąc” Isabelle Stever to historia Olyi i Oleha, młodej queerowej pary z Ukrainy. Ich relacja zostaje wystawiona na próbę, kiedy tranzycja jednego z partnerów zderza się z rzeczywistością rosyjskiej inwazji. Próba wydostania się z Kijowa okazuje się jeszcze trudniejsza z powodu problemów z dokumentami i systemowej transfobii.
Mocny konkurs dokumentalny
Jednym z najważniejszych tytułów konkursu dokumentalnego są „Ślady”, tegoroczny kandydat Ukrainy do Oscara. Film został wyróżniony Panorama Audience Award na Berlinale oraz Grand Jury Documentary Award na Movies That Matter. Równie mocno prezentuje się cała reszta stawki. Widzowie zobaczą „Cichą powódź”, zdobywcę nagrody za najlepsze zdjęcia na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Dokumentalnych w Amsterdamie i laureata Srebrnego Rogu na Krakowskim Festiwalu Filmowym. W programie jest też „Militantropos”, który miał światową premierę w sekcji Directors’ Fortnight w Cannes. Ekologiczny dokument „Divia” zwyciężył w konkursie Green Dog na WATCH DOCS. Film pokazuje jeden z ważnych tematów tegorocznego programu: wpływ wojny na środowisko.
Czy teatr może pomóc wrócić do życia po wojnie? Na to pytanie odpowiada „Teatr weteranów” Julii Bolszyńskiej, opowieść o ukraińskich weteranach, żołnierzach, medykach i wolontariuszach, którzy wspólnie przygotowują spektakl „Eneida”. Próby stają się dla nich czymś więcej niż pracą nad przedstawieniem: pozwalają odzyskać kontakt z innymi, wrócić do aktywnego życia i oswoić doświadczenia wojenne poprzez sztukę. Film uznano za najlepszy dokument festiwalu Cine Paris.
Krótkie metraże i głos Białorusi
Krótsza forma to nie mniej ważne historie. W konkursie krótkometrażowym znalazły się produkcje obiecujących twórców, opowiadających o współczesnej Ukrainie i jej doświadczeniach. Pokazana zostanie między innymi „Rotacja” Maryny Er Horbacz, której pełnometrażowy film „Klondike” był ukraińskim kandydatem do Oscara w 2023 roku. W tym roku obok ukraińskiego kina pojawi się także głos niezależnych twórców z Białorusi. W sekcji „Białoruski Korpus Filmowy”, przygotowanej we współpracy z Bulbamovie, widzowie zobaczą filmy fabularne, dokumentalne i krótkometrażowe, pokazujące różne oblicza współczesnej białoruskiej kinematografii. Wśród nich znalazł się „Łabędzi śpiew Fiodora Ozerowa” Jurija Siemaszko, prezentowany na Berlinale i nagrodzony przez jury czytelników „Tagesspiegel”.
Dla najmłodszych
Festiwal nie zapomina o najmłodszych widzach. W programie znalazł się specjalny pokaz animacji dla dzieci, a także zajęcia i spektakl przygotowane z myślą o najmłodszej publiczności. Festiwal po raz kolejny stanie się miejscem spotkania różnych pokoleń i pokaże kulturę Ukrainy także poprzez zabawę.
Kino spotyka koncert
Podczas gali zamknięcia polsko-ukraiński zespół Dagadana wykona muzykę na żywo do niemego filmu „Teczka kuriera dyplomatycznego” Ołeksandra Dowżenki. Klasyczny obraz spotka się tego wieczoru ze współczesną muzyką, tworząc specjalnie dla widzów festiwalu wyjątkowe połączenie kina i koncertu. Pokazom będą towarzyszyć spotkania z twórcami i wydarzenia specjalne. Pełna lista gości oraz program wydarzeń towarzyszących zostaną ogłoszone wkrótce.
Gdzie i kiedy?
Warszawska edycja festiwalu odbędzie się w Kinie Atlantic, Kinie Amondo oraz Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy w dniach 2-9 listopada. Po Warszawie festiwal ruszy w Polskę. W listopadzie i grudniu odwiedzi łącznie 12 miast, w tym Wrocław, Kraków, Poznań, Lublin, Przemyśl, Bielsko-Białą, Słupsk, Zieloną Górę, Łódź, Gdańsk i Gliwice. Bilety i karnety na warszawskie pokazy są już w sprzedaży. Pełny program 11. Ukraina! Festiwalu Filmowego dostępny jest na www.ukrainaff.com.
Zdjęcia: Materiały prasowe
