Wywiad z Grzegorzem Bralem -Teatr Pieśń Kozła

Maski, miecze i zbroja. Opowieść o wojnie wyrastającej z tragedii rodzinnej. Teatr Pieśń Kozła interpretuje w nowym spektaklu ikoniczny dramat Szekspira. Premiera „Hamlet – komentarz” 2 i 3 lipca. Bilety już w sprzedaży.

Zaczął pan pracę nad „Hamletem” już kilka lat temu. Dlaczego właśnie teraz przyszedł czas na wystawienie interpretacji tego tekstu?

Grzegorz Bral, dyrektor i reżyser Teatru Pieśń Kozła: Zaistniał odpowiedni kontekst. Zeszły się w czasie trzy najważniejsze okoliczności: skompletowałem właściwy skład aktorski, który jest w stanie wykonać mój zamysł, udało się skomponować muzykę, a także dostałem komplet „komentarzy” od Alicji Bral. Te czynniki spowodowały, że można było w końcu zbudować „Hamleta” wypracowaną przez Teatr Pieśń Kozła „metodą koordynacji”. Wysoko tym razem zawieszamy poprzeczkę. Wszystkie elementy spektaklu – scenografia, obrazy, kostiumy, teksty, muzyka, taniec – muszą przenikać się nawzajem, by stać się spójną całością.

Co pana fascynuje w Szekspirze?

Do niedawna była to dla mnie tajemnica. Spotkałem jednak człowieka, który potrafi mówić do ludzi będących na różnych poziomach wiedzy i doświadczeń w sposób, docierający jednocześnie do każdego. Myślałem, że to niemożliwe, rodzaj duchowej legendy. Zrozumiałem, że Szekspir robi to samo. Mówi do każdego w inny sposób, docierając do każdego odbiorcy inaczej, przez jego osobisty pryzmat. Alicja Bral napisała błyskotliwy komentarz, w którym wskazuje na to, że wojna, przemoc i szaleństwo rodzą się w rodzinie, w małej lokalnej przestrzeni, a nich z wyrastają wielkie globalne konflikty. Szekspir jest fascynujący, ponieważ jednocześnie dzięki metaforze i archetypom komunikuje do każdego inaczej. Sam kiedyś powiedział, że prawda zawarta jest w oku patrzącego. Stwarzamy prawdę subiektywnym sposobem patrzenia na świat.

W jaki sposób pracował Pan z Alicją Bral nad tekstem?

Arthurowi Millerowi towarzyszy taka oto teatralna anegdota, dotycząca napisanego przez niego dramatu „Czarownice z Salem”, który oparł faktach z 1623 roku. Podobno Miller przyniósł tekst na salę prób, rozdał aktorom i poprosił, by powiedzieli, co im się podoba, które teksty się układają, a co trzeba wyrzucić. Ostateczna wersja wielokrotnie nagradzanego i wystawianego tekstu została stworzona dzięki pomocy aktorów. Pracujemy podobnie. Alicja pisze tekst, ale ostateczna wersja wynika z prób tekstowych, ruchowym, emocjonalnych, muzycznych. Jej komentarz i praca aktorów układa się we wspólny destylat. Końcowy tekst współtworzy ten, który mówi.

Co zamierzają państwo komentować w swojej interpretacji „Hamleta”?

Stworzony przez nas komentarz do „Hamleta” dotyczy osobowości. Nie wchodzimy w rzeczywistość po tym, jak brat zabija brata, czyli nie poruszamy się w czasie szekspirowskiego dramatu, tylko dwa miesiące wcześniej. W urojeniach, snach i emocjach bohaterów. To swoiste szekspirowskie „Dziady”. Alicja napisała komentarz ukazujący motywacje bohaterów. Analizuje, co się dzieje w duszach ludzi, jak budzi się w nich smutek, przemoc i okrucieństwo. To połączenie wątków Mickiewicza i Wyspiańskiego w duchu Szekspira.

Teatr Pieśń Kozła wyróżnia m.in. stosowanie polifonicznego śpiewu. W jaki sposób będzie on wykorzystany w nowym spektaklu?

Polifonia tym razem to dźwięki, ruch, światło, obrazy, kostiumy. To wielogłos tematów i środków użytych w spektaklu. Tak naprawdę polifonia to współbrzmienie kosmosu. Jest jak ptaki w lesie – niby każdy świergocze coś innego, ale wszystkie są głosem natury. Wsiewołod Meyerhold mówił, że spektakl powinien być zbudowany jak symfonia. Reżysersko dążę do tego od dawna i nasze symfonie dotyczą jednocześnie muzyki, gestu, znaku, światła, słowa, koloru, atmosfery, energii. Uczę się od muzyki polifonicznej synchronizacji, pełnej synergii. Przecież pierwotnie, w starożytnej Grecji, muzyka była nauką o liczbach jak matematyka, astronomia i fizyka. Więc wszystko, co robimy jest o pewnych proporcjach i dysproporcjach. Jak ludzka emocja. Im silniejsza, tym bardziej pozbawiona harmonii i proporcji.

W spektaklu „Hamlet – komentarz” wystąpią wyłącznie aktorzy Teatru Pieśń Kozła, a premiera odbędzie się w waszej kameralnej siedzibie we Wrocławiu. Czy to powrót do korzeni?

Nigdy nie odeszliśmy od źródeł. Bardzo lubię zaczynać nasze spektakle w sali dawnego klasztoru. Potem możemy pokazywać je dalej. Mam wrażenie że ta sala obdziela nas swoim błogosławieństwem w postaci inspiracji, gdy jedziemy w świat. Jest o nas zazdrosna. Gdy nie gramy w dobrej przestrzeni, domaga się, byśmy szukali podobnej akustyki. Na ogół gramy w trudniejszych przestrzeniach, które stawiają nam dużo wyższą poprzeczkę niż wrocławska sala. Ogrom pracy muszą wtedy wykonać akustycy, gdyż istotą pracy w naszym teatrze jest dźwięk.

Teatr Pieśń Kozła ma za sobą międzynarodowe tournée, podczas którego odniósł liczne sukcesy. Czy zmieniają one zespół?

To, co zmienia nasze spektakle podczas wyjazdów, to publiczność, która pojmuje naszą metaforę zupełnie inaczej. Pamiętam jednego z widzów, swoją drogą był on księdzem, który po „Pieśniach Leara” powiedział, że usłyszał głos Boga. Sytuacja społeczna i  osobista widza dodaje wymiar, o którym nie mieliśmy pojęcia. Dopóki nie przepuści on widowiska przez kalkę własnych doświadczeń, namiętności, cierpień, spektakl jest nieopublikowaną książką zamkniętą w szufladzie.

Premiera spektaklu „Hamlet – komentarz” odbędzie się 2 i 3 lipca na deskach Teatru Pieśń Kozła we Wrocławiu.

„Hamlet – komentarz”

Premiera: 2 lipca 2017 r.

Muzyka: Jean Claude-Acquaviva, Maciej Rychły

Przygotowanie chóru: Kelvin Chan

Kostiumy: Alicja Gruca

Scenografia: Robert Florczak

Światła: Wojciech Maniewski

Dramaturgia: Alicja Bral

Reżyseria: Grzegorz Bral

Obsada:

Kelvin Chan, Peyman Fallahian Sichiani, Dimitris Varkas, Rafał Habel, Julien Touati, Łukasz Wójcik, Bogdan Koca, Julianna Bloodgood, Anu Almagro, Jenny Kaatz, Katarzyna Janekowicz, Olga Kunicka, Natalia Voskoboynikow, Magda Wojnarowska, Volodymyr Andrushchak

GRZEGORZ BRAL

Reżyser teatralny, nauczyciel Techniki Koordynacji i aktor. Dyrektor artystyczny szkoły aktorstwa w Londynie (www.bralschool.com). Współzałożyciel i dyrektor artystyczny Teatru Pieśń Kozła (www.piesnkozla.pl), prezes Stowarzyszenia Kultury Teatralnej Pieśń Kozła, dyrektor artystyczny Brave Festival – Against Cultural Exile (www.bravefestival.pl), prezes organizacji charytatywnej Rokpa Polska.

 W latach 2010-2012, dyrektor artystyczny warszawskiego Teatru Studio. Od 2012 zarządza własną szkołą teatralną w Londynie – Bral School of Acting. Jest absolwentem wydziału polonistyki, którą studiował na Uniwersytecie Gdańskim, Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz Uniwersytecie Wrocławskim. Studiował również psychologię na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim oraz teatrologię na Akademii Teatralnej w Warszawie.

 Od 1987 do 1992 współpracował z Akademią Praktyk Teatralnych Gardzienice. Teatr Pieśń Kozła założony przez Brala stał się jednym z najciekawszych i najwybitniejszych przykładów nowej polskiej awangardy teatralnej w ostatnich latach. Przedstawienia zespołu są przygotowywane dzięki długim  poszukiwaniom. Każdy nowy projekt artystyczny wymaga nowej techniki szkolenia aktorskiego dla artystów uczestniczących.

 Bral został wielokrotnie nagrodzony za wybitne osiągnięcia artystyczne. Na liście odznaczeń i nagród są między innymi Zasłużony dla Kultury Narodowej, Scotsman Fringe First 2004 oraz Herald Angel 2004 (za przedstawienieKroniki – obyczaj lamentacyjny). W 2009, jego teatr był nominowany do Europejskiej Nagrody Teatralnej  w kategorii Nowe Rzeczywistości Teatralne. Podczas Fringe Festival 2012 w Edynburgu, przedstawienie Pieśń Leara w reżyserii Brala zostało nagrodzone Fringe First, to najstarsza i najbardziej prestiżowa nagroda festiwalu. Nagroda ta wręczana jest co roku najbardziej innowacyjnym projektom festiwalu przez gazetę The Scotsman. Ponadto Pieśń Leara dostało nagrodę Herald Archangel oraz nagrodę specjalną w ramach Musical Theatre Matters Awards podczas tej samej edycji festiwalu. Pieśń Leara zajęło pierwsze miejsce w ranking przygotowanym przez The List spośród wszystkich spektakli teatralnych zaprezentowanych w Edynburgu. Przedstawienia zostało również nominowane do Total Theatre Award.

 Działalność edukacyjna jest również bardzo ważnym aspektem działalności zawodowej Brala. Wraz z zespołem Teatru Pieśń Kozła, stworzył unikatową metodę szkolenia aktorskiego, która nazywa się Techniką Koordynacji. Technika ta zainspirowała wielu artystów. Jego działalność edukacyjna oraz coroczne warsztaty przyciągają aktorów i reżyserów z całego świata. W Wielkiej Brytanii, siedem z piętnastu szkół teatralnych zawierało elementy Techniki Koordynacji w swoich programach. Bral ma na swoim koncie organizację wielu warsztatów na całym świecie. Od 2012 roku uczył technikę dramy w ramach programu studiów magisterskich aktorskich prowadzonego przez Teatr Pieśń Kozła we współpracy z Manchester Metropolitan University. Siedzibą jego działalności edukacyjnej jest Bral School of Acting w Londynie.

Więcej informacji: piesnkozla.pl

Dodaj komentarz